آیا یک خیریه می تواند از راه فروش و توزیع کتابهایی که به دست خود عاملین اجرایی خیریه تالیف شده است ، منبع درآمدی داشته  باشد و منابع بدست آمده  را  در اهداف خیریه صرف کند؟ دوم اینکه در چه صورتی خیریه می تواند از راه سرمایه گذاری کسب درآمد قانونی داشته باشد؟

پاسخ : طبق ماده 6 آئین نامه اجرایی تاسیس و فعالیت سازمانهای مردم نهاد مصوب 8/5/84 هیات وزیران ، منابع درآمدی این سازمانها بشرح زیر پیش بینی شده است :

 الف ـ هدیه، اعانه و هبه اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از داخلی و خارجی و دولتی و غیر دولتی.

ب ـ وقف و حبس.

پ ـ وجوه حاصل از فعالیتهای انجام شده در چارچوب موضوع فعالیت، اهداف و اساسنامه تشکل و این آیین نامه.

ت ـ حق عضویت در تشکل.

البته  4 نکته مهم در مورد منابع درآمدی و هزینه های تشکلهای مردم نهاد ، باید مورد توجه باشد :

  1. تشکلهای مردم نهاد (NGO) جزو "موسسات غیرتجاری غیرانتفاعی" محسوب می شوند و براین اساس ، فعالیت هایی که برای درآمد زایی  انجام می دهند ، نباید دارای ماهیت تجاری و اقتصادی  باشد.
  2. موضوع پروژه هاو قراردادهایی که این تشکلها برای درآمدزایی انجام می دهند ، می بایست مرتبط با موضوع فعالیت مندرج در اساسنامه تشکل باشد .
  3. کلیه منابع حاصل از فعالیت تشکلهای مردم نهاد ، باید به حساب بانکی به نام تشکل واریز شود و براساس مفاد اساسنامه  مصوب تشکل ، هزینه شود.
  4. کسب درآمد در تشکلهای مردم نهاد به صورت محدود و صرفا برای تامین هزینه ها  انجام می شود و لذا کسب درآمد نباید به هدف اصلی تشکل تبدیل شود.  
  5. تشکلهای مردم نهاد برای اجرای اهداف ، عمدتا از روشهایی استفاده می کنند که  نیاز کمی به منابع مالی داشته باشد. بعنوان مثال به جای استخدام کارمند ، از افراد داوطلب عضوپذیری می کنند. همچنین این تشکلها برای اجرای پروژه ها نیز ، اقدام به جلب مشارکت اشخاص حقیقی و حقوقی می نمایند . ازسوی دیگر این تشکلها به فعالیتها و   برنامه هایی می پردازند که متناسب با منابع مالی آنها باشد .

باتوجه به موارد فوق ، در صورتیکه  "تالیف کتاب " ، در راستای موضوع فعالیت  موسسه خیریه انجام شود و منابع حاصل از فروش آن نیز به حساب بانکی واریز شده و در چهارچوب اساسنامه هزینه می شود، مغایرتی با مقررات ندارد و اینگونه اقدامات را می توان در چهارچوب بند پ ماده 6 تصویب نامه هیات وزیران ، در نظر گرفت .

سرمایه گذاری موسسات خیریه و سازمانهای مردم نهاد 

سرمایه گذاری  در تشکلهای مردم نهاد ، می تواند بعنوان بخشی از فعالیتهای مالی تشکل جهت تامین منابع مالی پایدار در بلند مدت انجام شود . بعنوان مثال برخی از تشکلهای  مردم نهاد ، بصورت سالیانه و  پس از رسیدگی به حسابهای مالی ، حجم اندکی از منابع خود را در بورس  سرمایه گذاری می کنند .

در بحث سرمایه گذاری باید به نکات زیر توجه شود :

  1. سرمایه گذاری زمانی انجام می شود که منابع مالی  مازاد بر نیاز سالیانه تشکل ، در حساب بانکی  انباشت  یا ذخیره شده باشد .  بعنوان مثال در موسسات خیریه و حمایتی ، اولویت اول ارائه کمک به گروههای هدف است و لذا                      نمی توان ارائه خدمات  به گروه هدف را متوقف نموده و سرمایه گذاری کرد . 
  2. هدف از سرمایه گذاری ، تامین منابع مالی پایدار برای پشتیبانی از فعالیت تشکل در بلند مدت است . لذا برای سرمایه گذاری  ابتدا باید منبع مالی مشخصی پیش بینی شده و درطول فعالیت تشکل به آن پرداخته شود.
  3. اسناد مالکیت و مدارک مربوط به سرمایه گذاری ها  ، می بایست بنام تشکل تنظیم شده و منابع حاصل از آن نیز به حساب بانکی تشکل واریز شود .
  4. سرمایه گذاری نباید تبدیل به فعالیت اصلی تشکل شود . سرمایه گذاری یک فعالیت اقتصادی و تجاری است و درصورتیکه به فعالیت اصلی تشکل تبدیل شود ، با ماهیت غیرتجاری تشکل مغایرت پیدا می کند. بعنوان مثال خرید سهام برای سرمایه گذاری توسط برخی از  تشکلها بصورت سالیانه  انجام می شود(سالی یکبار با منبع مالی مشخص) ، ولی اگر خرید و فروش سهام به فعالیت روزمره تشکل تبدیل شود ، با ماهیت غیرتجاری تشکل در مغایرت خواهد بود.