INGOs مخفف اصطلاح International Non Governmental Organizations می باشد و شامل آندسته از سازمانهای مردم نهاد است که فعالیت آنها در عرصه بین الملل متمرکز می شود . این سازمانها را می توان به دو دسته کلی تقسیم بندی کرد : 

1. سازمانهای غیردولتی بین المللی که اساسا برای ایفای نقش در عرصه بین الملل و پاسخگویی به مسائل متنابه جامعه جهانی شکل گرفته اند و فعالیت آنها در زمینه مسائل و رویدادهای کلان عرصه بین الملل است . این سازمانها در تلاش هستند تا از طریق تاثیرگذاری بر دولتها و سازمانهای بین المللی ، به اهداف مدنظر در سطح جهانی ، جامعه عمل بپوشانند. سازمانهای مذکور ، در ارتباط با" سازمان ملل متحد" عمدتا از جایگاه" مقام مشورتی عام" برخوردار هستند و توانمندی آنها در سطحی است که می توانند در زمینه اهداف مدنظر سازمان ملل متحد در سطح جهانی اثرگذار باشند . اعضا و دفاتر نمایندگی این سازمانها در سطح جهانی پراکنده است و حوزه اثرگذاری آنها نیز در کشورهای مختلف دنیا قابل مشاهده می باشد . آندسته از سازمانهای غیردولتی بین المللی که از شرایط مذکور برخوردار هستند، تحت عنوان "سازمانهای غیردولتی بین المللی بزرگ "BINGOs) (" نیز شناسایی می شوند.
2. نوع دیگری از سازمانهای غیردولتی بین المللی ، شامل سازمانهایی است که در کشورهای مختلف دنیا شکل گرفته اند و بخشی از فعالیت آنها در عرصه بین الملل متمرکز است . اخذ مقام مشورتی از سازمان ملل متحد ، تعامل با سازمانهای بین المللی و همچنین عضویت در سازمانهای غیردولتی بین المللی بزرگ را میتوان بعنوان مهمترین اقدام این سازمانها در عرصه بین الملل درنظر گرفت . فعالیت و حوزه اثرگذاری این سازمانها عمدتا در کشور مبدا و همچنین حضور اجلاس سازمانهای بین المللی است .
منبع : سایت مرجع سازمانهای مردم نهاد NGOsiran.ir

*********************************

مقام مشورتی چیست
مقام مشورتی سازمان ملل متحد
مفهوم جایگاه مشورتی :
جایگاه مشورتی، نوعی امتیاز مشاوره ای است كه شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل، برای یك سازمان غیر دولتی واجد شرایط، قائل می شود. با این امكان، از یكسو شورا یا ارگانهای آن می توانند اطلاعات كارشناسی یا مشاوره ای مورد نیاز را از سازمان هایی كه دارای صلاحیت ویژه در این راستا هستند، به دست بیاورند و از سویی دیگر، فرصتی را در اختیار سازمان های غیر دولتی قرار می دهد تا با ابراز عقاید و نظرات خویش، معرف افكار عمومی اعضای خود باشند.
بنابر این، همانگونه كه در ماده بیستم قطعنامه 31/1996/E ، آورده شده، ترتیبات مشورتی با هر سازمان، باید به موضوعی مرتبط باشد كه سازمان مذكور در خصوص آن، صلاحیت یا ارتباط ویژه ای داشته باشد و بالعكس سازمان های مذكور نیز از نوعی توانایی برای ارائه كمكی مهم به فعالیت شورای اقتصادی و اجتماعی برخوردار باشند، كه این امر از طریق در اختیار گذاردن تجربیات متخصصان و مشاوران عضو سازمان، نظارت بر حسن انجام تصمیم های اتخاذ شده در قطعنامه های سازمان ملل و ارگان های مربوط، اشاعه فرهنگ و اهداف سازمان ملل از طریق رسانه های نوشتاری و تصویری و یا برقراری نشست و كنفرانس در كشور متبوع خود و ده ها ابتكار دیگر، جامه عمل به خود خواهد پوشید.

مفهوم و چگونگی دستیابی به جایگاه مشورتی :
بر اساس اصل 71 منشور سازمان ملل، ترتیبات مناسبی برای مشاوره سازمان های غیر دولتی با ارگان های مختلف سازمان ملل پیش بینی شده است. بر این اساس، شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در قطعنامه شماره 1296، در تاریخ 23 می 1968، ترتیبات ناظر بر روابط مشورتی را تعیین كرد.
در حقیقت تا اواسط دهه 1990، ترتیبات مشورتی تحت قطعنامه 1296 اعمال می شد. این قطعنامه از سه بخش اصلی تشكیل شده بود :
بخش اول با اصول سر و كار داشت، مبنی بر اینكه جایگاه رایزنی قابل اعطاء به سازمان هایی است كه " به موضوعات تحت صلاحیت شورا" مربوط می شوند، یعنی به "موضوعات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی، تكنولوژی علمی بین المللی و مسائل مرتبط دیگر و موضوعات حقوق بشر".
بخش دوم، بر حفظ تمایز میان حقوق دولت ها و آژانس های سازمان ملل از یك سو، و NGO ها از سوی دیگر متمركز بوده و بر تقریباً همان اهداف دو گانه ای تاكید می كرد كه پیش تر در تلاش های اولیه ECOSOC در سال 1946 مبنی بر تعریف جایگاه مشورتی ذكر شده بود: یعنی تامین تخصص و نمایندگی متوازن افكار عمومی جهانی.
بخش سوم به تعریف تفاوت های موجود در الزامات صلاحیت برای انواع I و IIو راستر اختصاص داشت.
نوع I شامل :
"سازمان هایی بود كه با اكثر فعالیت های شورا مرتبط بوده و رضایت شورا را از طریق كمك های برجسته و پایدار خود جهت دستیابی به اهداف سازمان ملل در زمینه های مربوطه تامین می كنند، با زندگی اقتصادی و اجتماعی افراد حوزه های تحت نمایندگی ارتباط تنگاتنگ داشته، و عضویت در آنها، باید قابل ملاحظه بوده، و نماینده قشر های عظیمی از مردم در تعداد بسیار زیادی از كشورها باشد".
لذا نوع I، تنها یكی از دو هدف جایگاه رایزنی را در بر نداشته، بلكه شامل سازمان هایی می شد كه هر دو كاركرد را دارا بودند. نوع I مستلزم تخصص، نه در حوزه محدودی، بلكه در طیف وسیعی از علایق ECOSOC بود.

نوع II شامل:
"سازمان هایی بود كه دارای صلاحیت ویژه و ارتباط خاصی با تنها چند حوزه فعالیت تحت پوشش شورا بوده، و به لحاظ بین المللی در زمینه هایی كه با آنها مشورت و رایزنی می شود، شناخته شده اند". نوع II در زمینه هر دو معیار اساسی اهداف جایگاه رایزنی با نوع I تفاوت دارد؛ یعنی در نوع II، سازمان ها مستلزم صلاحیت گسترده در زمینه فعالیت ECOSOC یا نمایندگی قشر وسیعی از مردم نیستند. بنابر این نوع سازمان ها، نسبتاً مجزا بوده و سازمان هایی را شامل می شد كه دارای تخصص تعریف شده و شناخته شده ای در برخی حوزه های فعالیت ECOSOC هستند.
نوع III شامل:
سومین نوع NGOهای ذكر شده در قطعنامه 1296، راستر نام دارد كه نوع تركیبی دیگیری است شامل:
"سایر سازمان هایی كه دارای جایگاه رایزنی عمومی یا ویژه ای نبوده، اما شورا، یا دبیركل سازمان ملل، در مشورت با شورا یا كمیته سازمان های غیر دولتی، كمك های ویژه و سودمند آنها را به كار شورا یا سازمان های مكمل یا سایر نهادهای سازمان ملل در حوزه صلاحیتشان، قابل ملاحظه می دانند".
بنابر این، راستر بر خلاف انواع I و II ، مستلزم بازتاب توانایی كمك بلند مدت نمی باشد، و شامل آن سازمان هایی نیز می شد كه در رابطه با آژانس یا سازمان دیگری از سازمان ملل دارای جایگاه مشورتی هستند.
قطعنامه 1296 همچنین روندهای رایزنی را برای انواع مختلف NGOها تصریح نمود. تمامی NGOها می توانستند نماینده خود را به جلسات ECOSOC بفرستند. انواعIوII نیز قادر به ارائه بیانات نوشته شده و توزیع آن میان كشورهای عضو بودند. سازمان های نوع I، همچنین می توانستند موارد دستور كار را پیشنهاد نموده، در موارد خاص، مداخلات شفاهی در آن بنماید.

انواع مقام مشورتی سازمان ملل متحد
انواع جایگاه های مشورتی :
شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در قطعنامه 31/1996/ E ، خویش، سه نوع جایگاه مشورتی را برای سازمان های غیر دولتی مشخص كرده كه هر یك با توجه به امتیازات و ویژگی های خاص خویش، به سازمان های غیر دولتی خواستار دریافت مقام، اعطا می شود.
این مقام ها عبارتند از:
1- جایگاه مشورتی عام :
بر اساس ماده 22 قطعنامه مذكور، سازمان هایی كه در ارتباط با غالب فعالیت های شورای اقتصادی و اجتماعی و ارگان های فرعی آن بوده و می توانند در حد رضایت شورا، كمك های مهم و پایدار خود را به منظور دستیابی به اهداف سازمان ملل ابراز دارند؛ به طور نزدیكی مرتبط با زندگی اجتماعی و اقتصادی مردمی هستند كه این سازمان ها نمایندگی آنها را بر عهده دارند؛ و همچنین سازمان هایی كه عضویت در آنها به شكل گسترده ای نماینده بخش های مهم جامعه در تعداد زیادی از كشورها در مناطق مختلف جهان است، سازمان های با جایگاه مشورتی عام شناخته می شوند.
2- جایگاه مشورتی خاص :
بر اساس ماده 23 قطعنامه 31/1996/E ، به سازمان هایی كه صلاحیت ویژه ای داشته و به طور خاص با زمینه های معدودی از فعالیت های تحت پوشش شورای اقتصادی و اجتماعی و ارگان های فرعی آن مرتبط باشند؛ و در زمینه هایی كه به موجب آن خواستار جایگاه مشورتی می باشند، شناخته شده هستند جایگاه مشورتی خاص اعطا می شود.
3- سازمان های مندرج در لیست یا موردی : ROSTER
مطابق با ماده 24 قطعنامه، سایر سازمان هایی كه از وضعیت مشاوره ای عام یا خاص برخوردار نیستند اما طبق نظر شورای اقتصادی و اجتماعی و یا دبیركل سازمان ملل با مشورت شورا یا كمیته آن در خصوص سازمان های غیر دولتی قادرند در بعضی مواقع كمك های مفیدی را به شورای اقتصادی و اجتماعی یا ارگان های فرعی آن یا سایر ارگان های سازمان ملل ارائه دهند، باید در لیست مشهور به راستر گنجانده شوند.
لازم به ذكر است، این گونه سازمان ها باید به هنگام درخواست شورا و یا ارگان های فرعی آن در دسترس باشند. این واقعیت كه یك سازمان در لیست(ROSTER)باشد، به خودی خود به معنای صلاحیت آن سازمان برای كسب جایگاه مشورتی عام یا خاص كه باید خود سازمان ها اخذ كنند نخواهد بود.
در هر حال، وسعت اختیارات و حقوق سازمان های غیر دولتی نیز بر اساس همین تقسیم بندی تغییر
می یابد. جدول ذیل حاصل نگاهی گذرا به این تفاوت ها در حقوق و مسئولیت های سازمان های غیر دولتی دارای جایگاه های مختلف است. برای مطالعه دقیق تر می توان به مواد 27 تا 40 قطعنامه 31/1996/E ناظر بر روابط مشورتی سازمان ملل و سازمان های غیر دولتی مراجعه نمود.

امتيازات و مسئوليت هاي سازمان هاي غير دولتي داراي جايگاه مشورتي

سازمان غيردولتي داراي جايگاه مشورتي عام

سازمان داراي جايگاه مشورتي خاص

سازمان داراي جايگاه مشورتي راستر

امكان مشورت با مقام هاي اجرايي دبيرخانه در مورد موضوعات مورد علاقه

اجازه تهيه و تنظيم بيانيه هاي شفاهي مبتني بر پيشنهاداتي كه كميته(با ضوابط مندرج در قطعنامه)ارائه مي كند

-

اجازه ارائه بيانيه هاي كتبي(با ضوابط مندرج در قطعنامه)

-

امكان تعيين نماينده براي شركت در اجلاس ECOSOC و اركان فرعي آن و ارائه گزارش هاي مربوط به فعاليت 4 ساله

-

داشتن حق تعيين مواردي خاص در مفاد دستور جلسه ECOSOC و اركان فرعي آن

-

-


شرایط کسب مقام مشورتی سازمان ملل متحد
شروط لازم برای كسب جایگاه مشورتی:
طبق مواد اولیه قطعنامه 31/1996/E ، سه اصل اساسی، پیش فرض سازمان های غیر دولتی برای درخواست مقام مشورتی است. این سه اصل عبارتند از:
1. سازمان باید با موضوعاتی كه در حیطه صلاحیت شورای اقتصادی و اجتماعی و ارگان های فرعی آن است، مرتبط باشد.
2. اهداف و مقاصد سازمان باید تابع روح، مقاصد و اصول منشور سازمان ملل باشد.
3. سازمان باید تعهد كند كه از فعالیت سازمان ملل پشتیبانی نموده و بنا به اهداف، مقاصد، طبیعت و حیطه صلاحیت و فعالیت های خویش، آگاهی نسبت به اصول و فعالیت سازمان ملل را افزایش دهد.
در صورتی كه سازمانی واجد شرایط مذكور باشد مواد 9 تا 13 و همچنین ماده 61 قطعنامه، مرحله دوم صلاحیت سازمان برای كسب جایگاه مشورتی را تشكیل می دهند.
طبق این مواد:
1- سازمان باید در زمینه صلاحیت خاص خود، از جایگاهی شناخته شده یا ویژگی نمایندگی برخوردار باشد. جایی كه سازمان های متعددی با اهداف، منافع و دیدگاه های اساسی مشابه در زمینه ای فرضی وجود دارند، بایستی یك كمیته مشترك یا سازمان مجاز دیگری را به منظور مشورت با شورای اقتصادی و اجتماعی تشكیل دهند.
2- سازمانی كه متقاضی جایگاه مشورتی است، باید مدركی مستدل را به دبیرخانه ارائه كند مبنی بر اینكه به هنگام پذیرش درخواست آن از سوی دبیرخانه، حداقل برای مدت دو سال موجودیت داشته است.
3- سازمان باید یك دفتر مركزی زیر نظر مسئول اجرایی و نیز یك اساسنامه تایید شده از طریق دموكراتیك داشته باشد كه نسخه ای از آن به دبیر كل سازمان ملل واگذار گردد. همچنین با برگزاری كنفرانس ها و كنگره هایی با دیگر نهادهای نمایندگی، سیاست های خود را تعیین و یك ارگان را مسئول اجرای این سیاست ها نماید.
4- سازمان باید مجاز باشد كه از طریق نمایندگان قانونی خود از جانب اعضا سخنرانی نماید. در صورت نیاز، باید شواهد مربوط به وجود این اختیار ارائه گردد.
5- سازمان باید دارای یك ساختار نمایندگی باشد. همچنین راهكارهایی مناسب برای پاسخ گویی به اعضایی كه از طریق اعمال حق رای و سایر روندهای تصمیم گیری شفاف و دموكراتیك، كنترل موثری بر سیاست ها و عملكردهای آن دارند، مورد نیاز می باشد. لازم به ذكر است هر گونه سازمانی كه از طریق یك موجودیت دولتی یا موافقت نامه بین الدولی تشكیل نشود، در جهت مقاصد این ترتیبات، یك سازمان غیر دولتی به حساب می آید؛ از جمله سازمان هایی كه اعضای تعیین شده از سوی مقامات دولتی را به عضویت می پذیرند البته به شرط آنكه چنین عضویتی مانع آزادی بیان در دیدگاه های سازمان نشود.
6- منابع اساسی سازمان، در ابتدا باید از كمك های وابسته های ملی، سایر اجزا یا تك تك اعضا تامین شود. در جایی كه كمك های داوطلبانه دریافت می شود میزان كمك و اهدا كنندگان آن باید صادقانه برای كمیته سازمان های غیر دولتی شورای اقتصادی و اجتماعی مشخص گردد. به هر حال، هر گاه معیار بالا رعایت نگردد و بودجه یك سازمان از سایر منابع تامین شود، این سازمان باید دلایل خود را در این زمینه به كمیته ارائه دهد. هر گونه كمك مالی یا دیگر كمك ها، مستقیم یا غیر مستقیم، از یك دولت به سازمان باید از طریق دبیركل به كمیته اعلام گردد و كاملاً در سوابق مالی سازمان ثبت شده و مطابق با اهداف سازمان ملل به مقاصد مورد نظر اختصاص داده شود.
منبع : كتاب راهنمای سازمان های غیردولتی ، تالیف دکتر محمودرضا گلشن پژوه . انتشارات موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران . چاپ دوم .